Ruja u kotki: ile trwa, objawy i jak pomóc? Poradnik eksperta

Ruja u kotki to naturalny, choć często wyczerpujący dla opiekunów i samych zwierząt, okres gotowości płciowej. Zrozumienie tego, co dzieje się z naszą kotką w tym czasie, jest kluczowe, aby móc jej pomóc i zapewnić komfort. W tym artykule omówię typowe objawy rui, jej czas trwania, częstotliwość, a także skuteczne sposoby na złagodzenie dolegliwości oraz wyjaśnię, dlaczego sterylizacja jest najbezpieczniejszym i najrozsądniejszym rozwiązaniem.

Ruja to nic innego jak naturalny stan fizjologiczny, w którym organizm kotki jest gotowy do rozrodu. Jest to proces napędzany skomplikowanymi zmianami hormonalnymi, które mają jeden główny cel przyciągnąć samca i doprowadzić do zapłodnienia. To właśnie te hormony, buzujące w ciele kotki, są odpowiedzialne za tak gwałtowne i często trudne do zniesienia zmiany w jej zachowaniu. Kotka, kierowana silnym instynktem, robi wszystko, by znaleźć partnera, co dla nas, opiekunów, może być źródłem sporego niepokoju i zmęczenia.

Rozpoznawanie objawów rui co powinno Cię zaniepokoić?

Kiedy kotka wchodzi w ruję, jej zachowanie zmienia się diametralnie. Jako opiekunowie, musimy być świadomi tych sygnałów, aby prawidłowo zinterpretować, co dzieje się z naszym zwierzęciem. Oto najbardziej charakterystyczne objawy, na które warto zwrócić uwagę:

• Głośne i przeciągłe miauczenie: To chyba najbardziej uciążliwy dla nas objaw. Kotka wydaje z siebie głośne, przeciągłe dźwięki, które często przypominają płacz dziecka lub wręcz rozpaczliwe zawodzenie. To jej sposób na wzywanie samców.
• Wzmożone ocieranie się i tarzanie: Kotka staje się niezwykle pieszczotliwa, ociera się o nasze nogi, meble, ściany. Często tarza się po podłodze, eksponując swoje ciało. To również element wabienia.
• Charakterystyczna postawa (lordoza): Gdy pogłaszczemy kotkę po grzbiecie, szczególnie w okolicy nasady ogona, przyjmie ona specyficzną pozycję: wypina zad, odchyla ogon na bok i drepcze tylnymi łapami. To jasny sygnał gotowości do kopulacji.
• Niepokój i próby ucieczki: Kotka jest wyraźnie niespokojna, może chodzić po mieszkaniu, szukać wyjścia, próbować uciec na zewnątrz. Jej instynkt każe jej szukać samca.
• Zmniejszony apetyt: Wiele kotek w rui je mniej lub wcale. Cała ich energia skupiona jest na poszukiwaniu partnera.
• Znaczenie terenu moczem: Niektóre kotki mogą zacząć znaczyć teren moczem, co jest kolejnym sposobem na pozostawienie swojego zapachu i poinformowanie samców o swojej obecności.
• Brak krwawienia: Warto pamiętać, że u kotek, w przeciwieństwie do suk, ruja zazwyczaj nie wiąże się z krwawieniem. Jeśli zauważysz krew, koniecznie skonsultuj się z weterynarzem, ponieważ może to wskazywać na inny problem zdrowotny.

Głośne, przeciągłe miauczenie to bez wątpienia jeden z najbardziej rozpoznawalnych i, nie ukrywam, często najbardziej irytujących objawów rui. Kotka wydaje z siebie dźwięki, które niektórzy porównują do płaczu dziecka, a inni do rozpaczliwego zawodzenia. To nie jest zwykłe mruczenie czy prośba o jedzenie. To potężny, instynktowny krzyk, mający na celu przyciągnięcie uwagi samców z okolicy. Może trwać godzinami, zarówno w dzień, jak i w nocy, co potrafi być bardzo wyczerpujące dla domowników.

Poza wokalizacją, zauważymy także znaczące zmiany w zachowaniu. Kotka staje się nadmiernie pieszczotliwa, ociera się o nasze nogi, meble, framugi drzwi, pozostawiając swój zapach. Często tarza się po podłodze, eksponując swoje ciało. Jest wyraźnie niespokojna, może chodzić po mieszkaniu, szukając drogi ucieczki na zewnątrz. Ten wzmożony niepokój i silna chęć wydostania się z domu są bezpośrednio związane z jej instynktem poszukiwania partnera.

Jednym z najbardziej jednoznacznych sygnałów gotowości do kopulacji jest przyjęcie przez kotkę charakterystycznej postawy, nazywanej lordozą. Gdy delikatnie pogłaszczemy ją po grzbiecie, zwłaszcza w okolicy nasady ogona, kotka wypina zad, odchyla ogon na bok i drepcze tylnymi łapami. Jest to nic innego jak zaproszenie do kopulacji, wyraźny sygnał dla samca, że jest gotowa na przyjęcie go.

Warto również zwrócić uwagę na inne, mniej oczywiste sygnały. Wiele kotek w rui doświadcza zmniejszonego apetytu, a niektóre mogą nawet całkowicie odmawiać jedzenia. To wynika z intensywności doznań hormonalnych i skupienia na instynkcie rozrodczym. Co więcej, niektóre kotki mogą zacząć znaczyć teren moczem, co jest formą komunikacji zapachowej z samcami. Pamiętajmy, że w odróżnieniu od suk, u kotek w czasie rui zazwyczaj nie występuje krwawienie. Jeśli zauważysz krew, koniecznie skonsultuj się z weterynarzem, ponieważ może to wskazywać na problem zdrowotny.

Jak długo trwa ruja u kotki i jak często się powtarza?

Typowy czas trwania rui właściwej, czyli okresu, w którym kotka jest płodna i gotowa do kopulacji, to zazwyczaj od 5 do 10 dni. Jednak, jak to bywa z naturą, nie ma tu sztywnych reguł u niektórych kotek ruja może wydłużyć się nawet do 14 dni. To kwestia bardzo indywidualna i zależy od wielu czynników, w tym od samej kotki, jej rasy czy warunków środowiskowych.

Jeśli w trakcie rui nie dojdzie do zapłodnienia, cały cykl płciowy powtarza się zazwyczaj co około 14-21 dni. Koty są zwierzętami sezonowo poliestralnymi, co oznacza, że ich cykl rozrodczy jest aktywny głównie w cieplejszych miesiącach roku, od wiosny do jesieni (mniej więcej od stycznia do października). Jest to stymulowane długością dnia świetlnego im dłużej świeci słońce, tym większa aktywność hormonalna. W sezonie rozrodczym kotka może mieć nawet 2-3 mioty.

Warto jednak pamiętać, że te sezonowe wzorce mogą być zaburzone u kotek domowych, które żyją w sztucznym oświetleniu i mają stały dostęp do pożywienia. Długie godziny światła w mieszkaniu mogą oszukać organizm kotki, sprawiając, że będzie ona w rui przez cały rok, co jest dla niej niezwykle wyczerpujące.

Pierwsza ruja u kotki kiedy się spodziewać?

Pierwsza ruja u kotki to moment, w którym osiąga ona dojrzałość płciową. Zazwyczaj pojawia się ona między 4. a 12. miesiącem życia. Jest to dość szeroki zakres, ponieważ wiele czynników może wpływać na ten termin.

Kluczowym czynnikiem wpływającym na termin wystąpienia pierwszej rui jest osiągnięcie przez kotkę odpowiedniej masy ciała, zazwyczaj około 2,3-2,5 kg. Rasa również ma znaczenie kotki krótkowłose, takie jak syjamskie, często dojrzewają szybciej niż rasy długowłose, na przykład persy. U kotów domowych, ze względu na wspomniany wcześniej stały dostęp do światła i pożywienia, pierwsza ruja może pojawić się o każdej porze roku, niezależnie od sezonu.

Nietypowe rodzaje rui cicha i permanentna ruja

Chociaż zazwyczaj ruja u kotki jest bardzo zauważalna, istnieją sytuacje, gdy przebiega ona w sposób nietypowy. Jednym z takich zjawisk jest "cicha ruja". Jak sama nazwa wskazuje, przebiega ona bezobjawowo lub z bardzo słabymi objawami, które są trudne do wychwycenia przez opiekuna. Kotka może nie miauczeć głośno, nie tarzać się intensywnie, a jej zachowanie zmienia się w minimalnym stopniu. Mimo to, jest płodna i może zajść w ciążę. Drugim, znacznie poważniejszym zjawiskiem jest "ruja permanentna" (ciągła). W tym przypadku cykle rui następują jeden po drugim bez fazy wyciszenia, co oznacza, że kotka jest praktycznie ciągle w rui. Jest to stan niezwykle wyczerpujący dla jej organizmu, prowadzący do chronicznego stresu i osłabienia. Co gorsza, ruja permanentna znacząco zwiększa ryzyko rozwoju poważnych chorób, takich jak ropomacicze czy nowotwory gruczołu mlekowego. W przypadku podejrzenia rui permanentnej, pilna konsultacja z weterynarzem jest absolutnie konieczna.

Jak pomóc kotce w rui skuteczne i bezpieczne metody

Kiedy nasza kotka przechodzi ruję, jako opiekunowie czujemy się często bezradni. Na szczęście, istnieje kilka domowych metod, które mogą pomóc złagodzić jej objawy i przynieść jej ulgę, a nam chwilę spokoju:

• Ograniczenie pieszczot: Chociaż kotka może być bardzo pieszczotliwa, należy unikać głaskania jej po grzbiecie i zadzie, ponieważ może to dodatkowo ją stymulować.
• Intensywna zabawa: Odwracanie uwagi kotki poprzez intensywną zabawę, np. wędką, może pomóc jej rozładować napięcie i skupić się na czymś innym.
• Spokojne i chłodne miejsce: Zapewnij kotce ciche, lekko zaciemnione i chłodniejsze miejsce, gdzie będzie mogła się schronić i odpocząć.
• Kocimiętka i feromony: Na niektóre koty kocimiętka działa relaksująco. Można również spróbować syntetycznych feromonów w dyfuzorze, które mają działanie uspokajające.
• Częstsze sprzątanie kuwety: Czysta kuweta to zawsze podstawa, a w okresie rui może pomóc w utrzymaniu higieny, zwłaszcza jeśli kotka znaczy teren.

Jednym z najprostszych, a zarazem skutecznych sposobów na odwrócenie uwagi kotki od instynktów rujowych jest intensywna zabawa. Wykorzystaj jej ulubione zabawki wędkę, piórka, laser. Długa, dynamiczna sesja zabawy pozwoli jej rozładować nagromadzone napięcie i energię. Zmęczona kotka będzie miała większą szansę na spokojny sen, a to z kolei da nam trochę wytchnienia.

Ważne jest, aby stworzyć kotce spokojne i komfortowe miejsce, gdzie będzie mogła się schronić. Może to być legowisko w cichym kącie, transporter przykryty kocem lub po prostu zaciemnione pomieszczenie. Kotki w rui często czują się niespokojne i przytłoczone, dlatego możliwość wycofania się do bezpiecznej, lekko zaciemnionej i chłodniejszej przestrzeni może przynieść im ulgę.

Choć kotka w rui może być wyjątkowo pieszczotliwa i domagać się uwagi, musimy zachować ostrożność. Ograniczenie pieszczot, zwłaszcza w okolicach grzbietu i zadu, jest kluczowe. Głaskanie tych obszarów może dodatkowo stymulować kotkę i nasilać jej objawy, zamiast je łagodzić. Skupmy się na delikatnym głaskaniu głowy i policzków, unikając drażnienia wrażliwych miejsc.

Warto spróbować zastosować kocimiętkę. Pamiętajmy jednak, że nie wszystkie koty na nią reagują, a te, które reagują, mogą odczuwać zarówno euforię, jak i relaks. Jeśli nasza kotka należy do tej drugiej grupy, kocimiętka może pomóc jej się uspokoić. Inną opcją są syntetyczne feromony (dostępne w formie dyfuzorów do kontaktu), które naśladują naturalne kocie feromony uspokajające i mogą stworzyć w domu atmosferę większego bezpieczeństwa i relaksu.

Chciałbym również wspomnieć o hormonalnych środkach antykoncepcyjnych, takich jak tabletki czy zastrzyki. Choć istnieją i mogą chwilowo powstrzymać ruję, jako weterynarz zdecydowanie odradzam ich długotrwałe stosowanie. Wiążą się one z bardzo wysokim ryzykiem poważnych skutków ubocznych, takich jak ropomacicze (stan zapalny macicy, często zagrażający życiu) czy nowotwory gruczołu mlekowego. Zawsze, zanim zdecydujesz się na jakąkolwiek formę farmakologicznej interwencji, koniecznie skonsultuj się z zaufanym weterynarzem, który przedstawi Ci wszystkie za i przeciw.

Sterylizacja najskuteczniejsze i najbezpieczniejsze rozwiązanie

Z mojego doświadczenia wynika, że najskuteczniejszym i najbezpieczniejszym rozwiązaniem problemu rui, a także wielu innych problemów zdrowotnych i behawioralnych, jest sterylizacja (zwana też kastracją). Zabieg ten polega na chirurgicznym usunięciu jajników i macicy kotki, co trwale eliminuje cykl rujowy i związane z nim uciążliwe objawy. To jednorazowa interwencja, która przynosi długoterminowe korzyści zarówno kotce, jak i jej opiekunom.

Korzyści zdrowotne sterylizacji wykraczają daleko poza samo wyeliminowanie rui. To inwestycja w długie i zdrowe życie naszej kotki:

• Zapobieganie ropomaciczu: Jedna z najgroźniejszych chorób układu rozrodczego, która często wymaga pilnej interwencji chirurgicznej i może być śmiertelna. Sterylizacja całkowicie eliminuje to ryzyko.
• Zmniejszenie ryzyka nowotworów gruczołu mlekowego: Im wcześniej kotka zostanie wysterylizowana (najlepiej przed pierwszą rują), tym niższe ryzyko rozwoju nowotworów sutka, które u kotek często są złośliwe.
• Eliminacja ciąż urojonych: Niektóre kotki mogą doświadczać ciąż urojonych, co jest dla nich stresujące i może prowadzić do problemów zdrowotnych.
• Zmniejszenie ryzyka chorób przenoszonych drogą płciową: Kotka nie będzie już szukać partnerów, co eliminuje ryzyko zarażenia się wirusami takimi jak FIV czy FeLV.
• Poprawa zachowania: Kotki po sterylizacji stają się zazwyczaj spokojniejsze, mniej zestresowane, a ich zachowania terytorialne (np. znaczenie moczem) często ustępują.

Kiedy jest najlepszy moment na sterylizację? Zazwyczaj zaleca się wykonanie zabiegu przed pierwszą rują lub między cyklami rui, kiedy organizm kotki jest w fazie wyciszenia hormonalnego. Jednak optymalny moment zawsze należy omówić indywidualnie z weterynarzem, który oceni stan zdrowia kotki i doradzi najlepsze rozwiązanie.

Przeczytaj również: Czy kotka wraca do domu? Szanse, przyczyny i plan działania!

Ruja po sterylizacji czy to możliwe?

Ruja po sterylizacji to zjawisko rzadkie, ale niestety możliwe. Najczęściej jest ono spowodowane tzw. zespołem pozostałości jajnikowej (Ovarian Remnant Syndrome). Dzieje się tak, gdy podczas zabiegu chirurgicznego nie została usunięta cała tkanka jajnikowa. Nawet niewielki fragment jajnika, pozostawiony w jamie brzusznej, może produkować hormony, co prowadzi do pojawienia się objawów rui. Jeśli Twoja kotka, mimo sterylizacji, zaczyna wykazywać objawy rui, konieczna jest ponowna diagnostyka weterynaryjna, która często obejmuje badania krwi (poziom hormonów) oraz USG. W większości przypadków konieczna jest wówczas ponowna interwencja chirurgiczna w celu usunięcia pozostałej tkanki.